2014-07-30
Nowela o sukcesji

1 sierpnia 2014 r. wejdzie w życie Ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy –  Prawo energetyczne. Akt ten ma umożliwić wdrożenie efektywnego rozwiązania pozwalającego na przeprowadzenie rozdziału prawnego obrotu hurtowego i detalicznego w przedsiębiorstwie PGNiG S.A. Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Szczególnie interesującym aspektem jest geneza nowej regulacji, która jeżeli zostanie odpowiednio wykorzystana, może przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności rynku gazu ziemnego w Polsce.

Na początku było obligo. Ustawa z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne (tzw. Mały trójpak) wprowadziła do ustawy Prawo energetyczne art. 49b. Przepis ten statuuje obowiązek sprzedaży przez przedsiębiorstwa energetyczne, zajmujące się obrotem paliwami gazowymi, co najmniej 55 proc. gazu ziemnego wysokometanowego, wprowadzanego w danym roku do sieci przesyłowej, na giełdach towarowych lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący rynek regulowany w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Obligo wchodzi w życie stopniowo. W 2013 roku udział paliw sprzedawanych na giełdach towarowych lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący rynek regulowany wynosił 30 proc., w 2014 r. jest to już 40 proc., a wspomniane 55 proc. obowiązywać będzie od 1 stycznia 2015 r.

Wydaje się, że efekt takiej zmiany powinien być spektakularny. Począwszy od 2015 r. 55 proc. wolumenu wprowadzanego w danym roku do sieci przesyłowej trafiałoby do obrotu w sposób gwarantujący transparentny i równy dostęp do błękitnego paliwa. Faktycznie TGE odnotowało poprawę. Łączne obroty gazem ziemnym w pierwszej połowie 2014 r. są ponad dziesięciokrotnie wyższe niż w analogicznym okresie w roku poprzednim. Wolumen obrotu paliwem od 1 stycznia do 30 czerwca 2014 r. wyniósł 5,2 TWh, w roku ubiegłym w tym samym czasie było to 464 648 MWh. Ta ilość nie realizuje jednak obliga w wykonaniu kluczowego gracza. Zgodnie z doniesieniami prasowymi PGNiG nie zrealizowało obliga z 2013 r. i zamiast 1,4 mld m3, spółka sprzedała na giełdach towarowych lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący rynek regulowany ok. 200 mln m3. Pytanie tylko, czy spółka miała w ogóle szansę na realizację tego obowiązku, czy może zabrakło kupujących?

Struktura rynku nie sprzyja realizacji obliga. W 2013 r. ok. 94,42 proc. sprzedaży gazu ziemnego realizowało jedno przedsiębiorstwo, a kilkadziesiąt innych podmiotów musiało się podzielić 5,58 proc. wolumenu. W przypadku pozyskiwania gazu proporcja jest analogiczna. Wolumen pozyskany przez PGNiG w 2013 roku to 167,2 TWh, a pozostałe spółki obrotu pozyskały w tym czasie 8,4 TWh, z czego 56,3 proc. od PGNiG. Ten sam podmiot odpowiada zatem za pozyskanie paliwa, jak i realizuje sprzedaż do odbiorców końcowych. Kto zatem miałby kupić od PGNiG 55 proc. wolumenu wymaganego do realizacji obliga?

PGNiG kupi od PGNiG

Wiadomo, że potrzebne było rozwiązanie problemu. Wiadomo też, że za jego nierozwiązanie grozi surowa kara pieniężna. PGNiG stanęło przed zadaniem wykreowania zewnętrznego popytu potrzebnego do realizacji obowiązku wynikającego z ustawy. Rozwiązaniem okazała się restrukturyzacja, czyli oddzielenie hurtu od detalu. Tak powstała PGNiG Obrót Detaliczny.

Projekt miał jednak poważną wadę w postaci konieczności dokonania przelewu praw i obowiązków na nowopowstały podmiot. W obu wariantach – czy wydzielając przedsiębiorstwo zajmujące się handlem hurtowym, czy wydzielając część zajmującą się działalnością detaliczną – wymagało to szczególnej atencji. Remedium okazała się ustawa z dnia z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne.

Jak czytamy w jej uzasadnieniu „(…) art. 551 kodeksu cywilnego nie może stanowić samodzielnej podstawy do sukcesji generalnej praw i obowiązków wynikających z umów pomiędzy PGNiG S.A. a detalicznymi odbiorcami końcowymi na nowoutworzoną spółkę obrotu detalicznego należącą do grupy kapitałowej PGNiG. Dla uzyskania takiego efektu konieczna jest norma o charakterze szczególnym, a takiej nowelizacji Prawa energetycznego, na podstawie której wprowadzone zostało obligo giełdowe nie zawiera. W konsekwencji konieczna jest niniejsza uzupełniająca nowelizacja Prawa energetycznego.

W przeciwnym razie dokonanie zmiany podmiotowej (z PGNiG S.A. na spółkę obrotu detalicznego) w stosunkach zobowiązaniowych z detalicznymi odbiorcami końcowymi będzie mogło nastąpić wyłącznie w trybie art. 519 k.c. w związku z art. 522 zd. 2 k.c. oraz z art. 77 § 1 k.c., czyli poprzez pisemną zmianę umowy, na podstawie której paliwo gazowe jest dostarczane do danego odbiorcy. Odnosząc powyższą uwagę do obecnej sytuacji PGNiG S.A. oznacza to konieczność  zmiany ponad 6,5 miliona umów z odbiorcami końcowymi. Skala takiej operacji czyni ją z założenia – jeśli w ogóle wykonalną – to niezwykle trudną do przeprowadzenia i czasochłonną.

Szkoda, że nie pokuszono się o podobną ocenę dotyczącą drugiego wariantu, czyli wydzielenia części zajmującej się handlem hurtowym. Trudności związane ze zmianami umów z dostawcami PGNiG mogłyby ubarwić uzasadnienie projektu.

Ustawa

Nowowprowadzoną zasadą jest, że umowa o dostarczanie gazu ziemnego, z dniem wyodrębnienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa i wniesienia jej jako wkładu niepieniężnego na pokrycie kapitału zakładowego innego przedsiębiorstwa energetycznego, staje się z mocy prawa umową, której stronami są przedsiębiorstwo, do którego wniesiono wkład niepieniężny oraz odbiorca tego paliwa.

Przepis dotyczy każdego przedsiębiorstwa energetycznego, o którym mowa w art. 49b ust. 1, dostarczającego gaz ziemny wysokometanowy odbiorcy, który odebrał na podstawie danej umowy z sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej w każdym punkcie nie więcej niż 25 mln m3 tego gazu w roku poprzedzającym dzień wyodrębnienia.

Przedsiębiorstwo energetyczne, w terminie 3 miesięcy od dnia tego wyodrębnienia, ma obowiązek poinformować odbiorców o tym wyodrębnieniu oraz o możliwości, skutkach i terminie złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy.

Odbiorca, w terminie 30 dni od dnia otrzymania tej informacji może wypowiedzieć umowę bez ponoszenia kosztów lub odszkodowań, składając pisemne oświadczenie przedsiębiorstwu energetycznemu zajmującemu się obrotem paliwami gazowymi, do którego wniesiono wkład niepieniężny. Umowa ulegać będzie rozwiązaniu z ostatnim dniem miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym oświadczenie odbiorcy dotarło do danego przedsiębiorstwa energetycznego.

Nowe przepisy mają przede wszystkim zapewnić odbiorcom końcowym gwarancję bezpieczeństwa dostaw oraz należytej ochrony ich interesów. W tym celu wprowadzono regułę, że za istniejące zobowiązania wynikające z umów, na podstawie których dostarczane jest odbiorcom paliwo gazowe, dotychczasowy i nowy dostawca będą odpowiadać solidarnie. Dodatkowo, przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się obrotem paliwami gazowymi, do którego wniesiono wkład niepieniężny, w rozliczeniach z odbiorcami stosuje taryfę dla paliw gazowych zatwierdzoną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki przed dniem wyodrębnienia dla przedsiębiorstwa, z którego wyodrębniono zorganizowaną część, do czasu wprowadzenia do stosowania nowej taryfy. Oznacza to brak zmian w warunkach umowy po stronie odbiorcy, również w zakresie ceny.

Skok w konkurencyjność

Rok 2013 był ciekawym czasem dla rynku gazu ziemnego w Polsce. Prezes URE w swoim komunikacie z  19 lutego 2013 r. poinformował , że wszystkie przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesję na obrót paliwami gazowymi, po złożeniu wniosku, mogą uzyskać zwolnienie z obowiązku przedkładania do zatwierdzenia taryf na paliwa gazowe w zakresie ich sprzedaży do przedsiębiorstw energetycznych, nabywających je w ramach obrotu paliwami gazowymi. Ponadto rozporządzenie Ministra Gospodarki z 28 czerwca 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie paliwami gazowymi (Dz.U.2013 poz. 820.) wprowadziło szereg oczekiwanych przez rynek zasad np. w zakresie stawek entry-exit, zdefiniowania punktu wirtualnego odbioru, zasad rozliczeń, czy zakupu przepustowości na połączeniach transgranicznych. Najważniejszą jednakże zmianą miało być wprowadzenie obliga gazowego. Prawdopodobnie w sposób niezamierzony stało się ono przyczyną kolejnej istotnej zmiany, czyli rozdziału działalności hurtowej od działalności detalicznej w ramach podmiotu dominującego na polskim rynku gazu ziemnego.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


pozostało
do wejścia w życie MiFID II
Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie
  • Prezentujemy i omawiamy prawną stronę elektroenergetyki, gazownictwa, ciepłownictwa i sektora wydobywczego.
  • Śledzimy legislację i komentujemy działania URE i UOKiK oraz największych graczy rynkowych.
  • Analizujemy orzecznictwo krajowe i europejskie dotyczące naszego sektora.
O autorach
Ostatnie komentarze
Milena Kazanowska-Kędzierska komentuje Przedsiębiorco paliwowy, utrzymaj swoją koncesję
Archiwum
2017
Tagi
Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję