2019-01-04
Co z tą energią? Ceny energii elektrycznej w 2019 roku

ceny energiiZ dniem 1 stycznia 2019 roku w życie weszła budząca wielkie napięcie ustawa o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Jest ona legislacyjną odpowiedzią na polityczno-gospodarczo-społeczny problem znaczących podwyżek cen energii elektrycznej. Jest również źródłem burzliwej dyskusji wykraczającej poza obszar branży energetycznej. Gorączka prawotwórcza, w jakiej ustawa została opracowana, spowodowała, że jest w niej wiele niejasnych, niepewnych, kontrowersyjnych oraz niebezpiecznych mechanizmów, zagrażających stabilności rynku energii. Zostaną one omówione w niniejszym wpisie.  

Społeczna i polityczna presja związana z planowanymi podwyżkami cen energii elektrycznej na 2019 rok spowodowała, że pod koniec grudnia został przedstawiony projekt ustawy mający zapobiec temu problemowi. Ustawodawca, zgodnie z uzasadnieniem projektu, działał w celu ochrony odbiorców energii elektrycznej przed „skokowym wzrostem kosztów zaopatrzenia w energię”, który ma wynikać przede wszystkim ze wzrostu cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla.

Choć ciężko odmówić racji poglądowi, że problem tak znaczących podwyżek cen energii elektrycznej powinien być motywacją do kompleksowej i precyzyjnej regulacji mającej na celu wyeliminowanie takich sytuacji w przyszłości, ustawodawca, w przegłosowanym 28 grudnia 2018 projekcie ustawy oraz kontrowersyjnej autopoprawce zdecydował się na ekspresowe „zamrożenie” cen energii elektrycznej maksymalnie na poziomie z 2018 roku. By osiągnąć ten cel, w omawianej ustawie zostały wprowadzone zostały następujące mechanizmy:

1.          Ustawowe obniżenie stawki akcyzy za energię elektryczną

Na podstawie omawianej ustawy stawka akcyzy za energię elektryczną będzie obniżona z 20 złotych do 5 złotych za 1 MWh, co jak podkreśla ustawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy, stanowi praktycznie minimalną wartość akcyzy dopuszczalną przez prawo europejskie, która na podstawie Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej wynosi 0,5-1 EUR za 1 MWh.

W pierwotnym trybie to właśnie na obniżce akcyzy miała opierać się cała konstrukcja obniżenia cen za energię elektryczną. 28 grudnia 2018 roku, w dzień głosowania nad ustawą, została zaprezentowana autopoprawka zawierająca dodatkowe, znacznie bardziej kontrowersyjne mechanizmy, dzięki którym rząd miał nadzieję stabilniej „utrzymać w ryzach” ceny energii elektrycznej na poziomie z 2018 roku. Mechanizmy te opisuję w kolejnych punktach.

 2.          Ustawowe określenie stawki opłaty przejściowej za 2019 rok

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej opłata przejściowa oznacza wynagrodzenie za usługę udostępniania krajowego systemu elektroenergetycznego, należne operatorowi.

Ustawodawca dokonał zmiany wyżej wymienionej ustawy, określając stawki opłaty przejściowej od dnia 1 stycznia 2019 roku:

1)   0,02 zł – w odniesieniu do odbiorców końcowych pobierających energię elektryczną w gospodarstwie domowym, zużywających rocznie poniżej 500 kWh energii elektrycznej;

2)   0,10 zł – w odniesieniu do odbiorców końcowych pobierających energię elektryczną w gospodarstwie domowym, zużywających rocznie od 500 kWh do 1200 kWh energii elektrycznej;

3)   0,33 zł – w odniesieniu do odbiorców końcowych pobierających energię elektryczną w gospodarstwie domowym, zużywających rocznie powyżej 1200 kWh energii elektrycznej;

4)   0,08 zł na kW mocy umownej – w odniesieniu do odbiorców końcowych niewymienionych wyżej, których instalacje są przyłączone do sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia;

5)   0,19 zł na kW mocy umownej – w odniesieniu do odbiorców końcowych niewymienionych wyżej, których instalacje są przyłączone do sieci elektroenergetycznej średniego napięcia;

6)   0,20 zł na kW mocy umownej – w odniesieniu do odbiorców końcowych niewymienionych wyżej, których instalacje są przyłączone do sieci elektroenergetycznej wysokich i najwyższych napięć;

7)   0,06 zł na kW mocy umownej – w odniesieniu do odbiorców końcowych, których instalacje są przyłączone do sieci elektroenergetycznej wysokich i najwyższych napięć i którzy w roku kalendarzowym poprzedzającym dany rok kalendarzowy, w którym są stosowane stawki opłaty przejściowej, zużyli nie mniej niż 400 GWh energii elektrycznej z wykorzystaniem nie mniej niż 60% mocy umownej, dla których koszt energii elektrycznej stanowi nie mniej niż 15% wartości ich produkcji.

 3.          Wprowadzenie zmian w krajowym systemie zielonych inwestycji oraz w systemie handlu uprawnieniami do emisji

Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy oraz autopoprawki finansowanie przewidzianych w ustawie mechanizmów będzie pochodzić z dwóch źródeł:

Przewidziane w ustawie zmiany w krajowym systemie zielonych inwestycji polegają przede wszystkim na rozszerzeniu zakresu inwestycji, na jakie przeznaczane są środki pochodzące ze sprzedaży jednostek przyznanej emisji oraz środki uzyskane w wyniku przeprowadzenia aukcji.

Rodzaje programów i projektów przeznaczonych do realizacji w obszarach:

  • Wykorzystania odnawialnych źródeł energii
  • Inwestycji realizowanych przez OSD
  • Dostosowania jednostek wytwórczych do poziomów emisji ustalonych w przepisach prawa UE mających na celu ochronę środowiska
  • Inwestycji w magazyny energii elektrycznej

określi minister energii w porozumieniu z ministrem środowiska, w drodze rozporządzenia. Póki co rozporządzenie takie nie zostało wydane, co przekłada się na coraz wyższą niepewność na rynku energetycznym.

Dodatkowo, zgodnie z ustawą na sfinansowanie powyżej wymienionych obszarów zostało przeznaczone 20% środków pozyskanych w wyniku przeprowadzenia aukcji, o których mowa w art.27 ust. 3 zd. 2 ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Potwierdzeniem tego jest art. 4 ustawy zawierający między innymi zmianę art. 49 ust. 2 ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, która przewiduje przeznaczenie 20% środków uzyskanych ze sprzedaży w drodze aukcji uprawnień do emisji na wyodrębnione subkonto. Dodatkowo art. 4 ustawy przewiduje szczegółowe zmiany związane z uprawnieniami do emisji, w szczególności związane z ich sprzedażą.

Lista podmiotów i projektów przeznaczonych do realizacji w obszarach powyżej wymienionych jest dostarczona Ministrowi Środowiska i poddawana jego akceptacji. Następnie każdy z beneficjentów dotacji zawiera umowę o udzielenie dotacji z Krajowym Operatorem.

4.          Mechanizm regulacji cen i stawek opłat zawartych w taryfie lub zbiorze cen i stawek opłat za energię elektryczną

Podstawowym założeniem i jednocześnie skutkiem ustawy jest w praktyce zamrożenie cen energii na poziomie z 2018 roku. Cel ten zostaje osiągnięty wskutek zastosowania mechanizmu ustalającego ceny energii (ze skutkiem na dzień 1 stycznia 2019 r.) w wysokości:

  • Dla przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej ceny energii mają być nie wyższe niż ceny i stawki opłat stosowane w dniu 31.12.2018.
  • Dla przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się obrotem energią elektryczną ceny energii mają być nie wyższe niż ceny i stawki opłat stosowane w dniu 30 czerwca 2018 roku.

Dodatkowo przedsiębiorstwo prowadzące działalność w zakresie obrotu energią elektryczną, które po dniu 30 czerwca zawarło umowy sprzedaży energii elektrycznej lub umowy kompleksowe z ceną wyższą niż wynikająca z poprzedniej umowy, lub jeśli jest zawierana po raz pierwszy – z ceną wyższą niż wskazana w cenniku lub w taryfie, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest obowiązane do zmiany warunków tej umowy nie później niż do dnia 1 kwietnia 2019 roku ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2019 roku.

Przedsiębiorstwo energetyczne, które ustaliło ceny i stawki opłat na podstawie wcześniejszych przepisów ma obowiązek wystąpić do Prezesa URE z wnioskiem o zmianę taryfy w terminie do 30 stycznia 2019 roku lub uwzględnić w cenniku ceny energii zgodnie z ustawą.

 5.          Mechanizm pokrycia różnicy cen – tzw. „rekompensata”

Kolejnym mechanizmem, który przewiduje ustawa jest tzw. mechanizm „pokrycia kwoty różnicy cen”. Przewiduje on pewnego rodzaju furtkę kompensującą straty, jakie poniosą przedsiębiorstwa w wyniku sprzedaży energii elektrycznej poniżej jej rzeczywistej rynkowej wartości.

W celu przeciwdziałania tym stratom przedsiębiorstwa energetyczne mogą zwrócić się do Zarządcy Rozliczeń S.A z wnioskiem o wypłatę kwoty na pokrycie różnicy między ceną wskazaną w taryfie lub w cenniku energii elektrycznej a średnioważoną ceną energii elektrycznej na rynku hurtowym. Sam sposób obliczenia tej kwoty różnicy oraz średnioważonej ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym ma zostać określony w jeszcze niewydanym rozporządzeniu ministra właściwego do spraw energii.

Sam brak choćby projektów aktów wykonawczych do ustawy jest przedmiotem szerokiej krytyki w środowisku przedsiębiorców. Przedsiębiorstwa energetyczne wkraczając w rok 2019, nie mają i zapewne przez najbliższy czas nie będą posiadać kluczowych informacji koniecznych do ich prawidłowego funkcjonowania w szczególności w sferze finansów i budżetu. Zdaniem Związku Pracodawców Prywatnych Energetyki, członka Konfederacji Lewiatan, istnieje obawa, czy sprzedawcy energii elektrycznej przetrwają okres pomiędzy dokonywaniem sprzedaży poniżej kosztów zakupu energii elektrycznej a momentem wypłaty ewentualnej rekompensaty. Z pewnością brak rozporządzeń wykonawczych do ustawy, zwłaszcza rozporządzenia, które umożliwiłoby przedsiębiorstwom energetycznym przygotowanie choćby wstępnych szacunków budżetowych dokłada tylko niepewności na rynku energii elektrycznej.

Wniosek o tzw. „rekompensatę” przedsiębiorstwo energetyczne może złożyć najpóźniej do dnia 20 stycznia 2020 roku. Odmowa zatwierdzenia tego wniosku nie pozbawia przedsiębiorstwa możliwości jego ponownego złożenia.

Dodatkowo na mocy art. 9 ustawy przedsiębiorstwo energetyczne dokonuje korekty otrzymanej kwoty różnicy ceny, po uzyskaniu potwierdzenia danych od operatora lub operatorów systemów dystrybucyjnych o wolumenie sprzedanej energii elektrycznej za okres dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 roku i w terminie od dnia 1 stycznia 2020 do 30 września 2020 składa jednorazowo wniosek o korektę otrzymanej kwoty różnicy ceny.

Mechanizm tzw. „rekompensat” jest poddawany szerokiej krytyce zwłaszcza ze strony środowisk przedsiębiorców. Poza powyżej przytoczoną argumentacją dotyczącą braku rozporządzeń wykonawczych do ustawy podnoszone jest między innymi istotne ryzyko niedoszacowania przez ustawodawcę środków pieniężnych potrzebnych na wypłaty rekompensat przedsiębiorcom.

Dodatkowo, wiele środowisk zauważa, że same „rekompensaty” stanowiłyby de facto pomoc publiczną, a zatem z tego tytułu ich ewentualna wypłata zależałaby od uzyskania zatwierdzenia takiej pomocy przez Komisję Europejską. Biorąc pod uwagę kontrowersyjność przepisów ustawy oraz możliwą sprzeczność z przepisami wspólnotowymi, zatwierdzenie takiej pomocy przez Komisję wcale nie jest przesądzone. Oznaczałoby to, że w przypadku niezatwierdzenia takiej rekompensaty (czyli de facto pomocy publicznej) przez Komisję Europejską, przedsiębiorstwo energetyczne byłoby zobowiązane do zwrotu otrzymanych środków, i co za tym idzie, doprowadziłoby do problemów o nieznanej wcześniej skali dla tego przedsiębiorstwa.

Warto również zaznaczyć, że tak ekspresowy tryb procedowania ustawy, objawiający się między innymi brakiem konsultacji społecznych dla przedstawionej dopiero 28 grudnia 2018 roku autopoprawki do projektu ustawy (notabene wprowadzający opisywany mechanizm rekompensat), nie sprzyjał gruntownej i wnikliwej analizie jej zgodności nie tylko z przepisami prawa krajowego, ale i wspólnotowego. I właśnie ta zgodność będzie również, obok innych kluczowych aspektów jednym z najgorętszych tematów debaty publicznej i branżowej.

 6.          Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny

 Art. 11 Ustawy tworzy Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny (ustawa nazywa go „Funduszem”). Jego środki są przeznaczone na wypłatę kwot różnic cen (tzw. Rekompensaty) oraz wypłatę wynagrodzenia dla Banku Gospodarstwa Krajowego za prowadzenie obsługi bankowej Funduszu. Przychodami Funduszu mają być, między innymi, 80% środków uzyskanych w wyniku przeprowadzenia aukcji, środki stanowiące zwrot kwot różnic cen czy dotacje celowe z budżetu państwa. Dodatkowo, jeśli środki na rachunku Funduszu miałyby stać się niewystarczające na wypłatę kwot różnic cen, to niewystarczająca kwota miałaby zostać pokryta ze środków zgromadzonych na rachunku opłaty przejściowej, o której mowa w art. 17 ust ustawy o zasadach pokrywania kosztów powstałych w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej oraz rachunku opłaty OZE, o którym mowa w artykule 101a ustawy o OZE.

 7.          Mechanizm kar pieniężnych

Poza przysłowiową „marchewką”, którą jest opisywany powyżej mechanizm wypłaty kwoty różnicy cen, ustawodawca przewidział również „kij”. Jest nim kara pieniężna w wysokości do 5% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, jeśli nie dostosowałby się on do obowiązków wynikających z art. 5 i 6 – maksymalne stawki i ceny za energię lub jeśli nie dokonuje korekty otrzymanej kwoty różnicy ceny po uzyskaniu potwierdzenia danych od operatora. Kary pieniężne są płatne na konto Funduszu.

Podsumowanie

Ustawa zawiera, niestety, wszystkie wady opracowanego i procedowanego w trybie ekspresowym aktu prawnego. Ustawodawca uzasadniał konieczność jej przyjęcia argumentem obowiązku państwa do zapewnienia obywatelom i przemysłowi ciągłości dostaw energii po akceptowalnych dla nich cenach. Choć problemy związane ze znaczącą podwyżką cen energii elektrycznej z pewnością negatywnie odbiłyby się na przemyśle i kieszeniach Polaków, trudno uznać, że ustawa ta w sposób salomonowy rozwiązuje problem podwyżek cen energii elektrycznej. Zdaniem wielu komentatorów jest ona nieprzemyślanym i zbyt pospiesznie uchwalonym aktem prawnym, którego owocem jest ogromny chaos na rynku i niepewność wśród przedsiębiorstw energetycznych. Nietrudno wyobrazić sobie, jaka sytuacja panuje obecnie w spółkach energetycznych, które chociażby przez brak wydanego aktu wykonawczego nie mogą w żaden sposób oszacować wysokości potencjalnej rekompensaty, a co za tym idzie, de facto nie wiedzą, czy będą w stanie przetrwać rok.

Choć niełatwo jest przewidzieć dalsze losy tej legislacji oraz jak dynamicznie reagujący rynek będzie się zachowywał wobec niej w ciągu najbliższych tygodni lub miesięcy, jedno jest pewne – przedsiębiorstwa energetyczne nie świętowały 1 stycznia w szampańskim nastroju, a sam rok 2019 będzie dla nich bez wątpliwości bardzo niepewną i wyboistą drogą. Niewątpliwie wielkie zadanie stoi obecnie przed osobami działającymi w branży energetycznej, by znaleźć jak najlepsze rozwiązanie stabilizujące nastroje i sytuację, nie tylko w tak strategicznym sektorze, jakim jest sektor energetyczny, ale i dzięki jego pozycji także w całej gospodarce.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie
  • Prezentujemy i omawiamy prawną stronę elektroenergetyki, gazownictwa, ciepłownictwa i sektora wydobywczego.
  • Śledzimy legislację i komentujemy działania URE i UOKiK oraz największych graczy rynkowych.
  • Analizujemy orzecznictwo krajowe i europejskie dotyczące naszego sektora.
O autorach
Ostatnie komentarze
Łukasz Jankowski - autor komentuje Powrót do starej ceny energii elektrycznej
Archiwum
2019
Tagi
energetyka (22)prawo energetyczne (17)energia (16)prawo (11)OZE (10)więcej...
Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję